1.ประเด็นการมีส่วนร่วม
มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ ได้ดำเนินโครงการธนาคารปูม้าเพื่อบริหารจัดการทรัพยากรชายฝั่งและยกระดับรายได้ให้กับชาวประมงในพื้นที่จังหวัดนครศรีธรรมราชและจังหวัดสุราษฎร์ธานี มีการดำเนินการอย่างต่อเนื่องมาตั้งแต่ปี 2561 จนถึงปัจจุบัน โดยทุกๆปี จะมีการจัดกิจกรรมรับฟังความคิดเห็นและสร้างการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน (ผู้แทนชุมชน ผู้ประกอบการภาคเอกชน หน่วยงานภาครัฐ และสถาบันการศึกษาเครือข่าย) ตั้งแต่กระบวนการประชุมผู้แทนชุมชน การติดตั้งธนาคารปูม้าและศูนย์เรียนรู้ธนาคารปูม้าตามความต้องการของชุมชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยวิเคราะห์จากความเหมาะสมของพื้นที่ จำนวนชาวประมงในพื้นที่ที่มีส่วนร่วม ความเข้มแข็งของกลุ่ม การสร้างแรงบันดาลใจในการทำงานอนุรักษ์เพื่อความยั่งยืน และการบริหารจัดการทรัพยากรเชิงพื้นที่เพื่อดำเนินการยกระดับธนาคารปูม้าเพิ่มโอกาสความสำเร็จโดยเชื่อมโยงกิจกรรมการท่องเที่ยวและกิจกรรมสร้างอาชีพอื่นๆ ทั้งสร้างมูลค่าเพิ่มวิถีประมงปูม้าด้วยอัตลักษณ์การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์และการท่องเที่ยวเพื่อการอนุรักษ์ในพื้นที่ชุมชนธนาคารปูม้าในจังหวัดนครศรีธรรมราชและจังหวัดสุราษฎร์ธานี ในทุกๆ กิจกรรม ผู้แทนชุมชน ผู้แทนหน่วยงานต่างๆ ในพื้นที่มีส่วนร่วมในการแสดงความคิดเห็นเพื่อบูรณาการขับเคลื่อนกิจกรรมในพื้นที่ให้เป็นไปอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน เมื่อวันที่ 8 – 9 มีนาคม 2568 ดำเนินการจัดกิจกรรมติดตามประเมินผลโครงการเพื่อถอดบทเรียนความสำเร็จของโครงการแบบชุมชนและทุกภาคส่วนมีส่วนร่วม โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การเยี่ยมชมความสำเร็จโครงการ ด้วยการลงพื้นที่ดูงานของท่านรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม และคณะที่ปรึกษา ซึ่งสร้างขวัญและกำลังใจให้แก่สมาชิกผู้ร่วมโครงการธนาคารปูม้าเพื่อการพัฒนาต่อยอดให้แก่เยาวชนรุ่นหลัง นอกจากนี้ มีการพัฒนาต่อยอดโครงการธนาคารปูม้าด้วยจัดกิจกรรมอบรมการท่องเที่ยวคาร์บอนต่ำ วิถีการท่องเที่ยวยั่งยืน (LOW CARBON JOURNEY SAMUI) ตามความต้องการของชุมชน ณ อำเภอเกาะสมุย ในระหว่างวันที่ 12 -13 มีนาคม 2568 อีกทั้ง ธนาคารปูม้าบ้านใต้ และธนาคารปูม้าชุมชนบ้านหัวถนน ได้รับโอกาสจากสมาคมท่องเที่ยวโดยชุมชนอำเภอเกาะสมุยและหน่วยงานในพื้นที่อำเภอเกาะสมุยเพื่อเผยแพร่เมนูปูม้า และเส้นทางการท่องเที่ยวคาร์บอนต่ำอำเภอเกาะสมุย แก่นักท่องเที่ยวนานาชาติจากหลากหลายประเทศ ในงาน Mui Story: Samui Local Food Fest 2025 ช่วงวันที่ 14-15 มีนาคม 2568 อีกด้วย
2.สรุปข้อมูลของผู้มีส่วนร่วม
กระบวนการเรียนรู้ในกิจกรรมถอดบทเรียนความสำเร็จของโครงการแบบชุมชนและทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมเป็นแนวทางที่สามารถนำไปปรับใช้ในพื้นที่อื่น ๆ ซึ่งมีผู้มีส่วนร่วมในกิจกรรมเป็นท่านรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม และคณะที่ปรึกษา วิทยากรผู้ทรงคุณวุฒิจากมหาวิทยาลัยและภาคีที่เกี่ยวข้องในพื้นที่เข้าร่วมกระบวนการ กว่า 5,000 คน ได้แก่
– รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม
– คณะที่ปรึกษากระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม
– คณะผู้ตรวจราชการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม
– คณะผู้บริหารสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ
– คณะผู้บริหารสำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม
– คณะผู้บริหาร/ผู้แทนสำนักงานต่างๆ ในสังกัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม
– ผู้บริหารและคณะทำงานมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์
– นายกเทศมนตรี ผู้บริหารและคณะทำงานเทศบาลนครเกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี
– นายอำเภอ คณะผู้บริหารและคณะทำงานอำเภอเกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี
– ผู้นำท้องถิ่นอำเภอเกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี
– สมาชิกศูนย์เรียนรู้ธนาคารปูม้าบ้านใต้ อำเภอเกาะสมุย
– สมาชิกศูนย์เรียนรู้ธนาคารปูม้าชุมชนบ้านหัวถนน อำเภอเกาะสมุย
– คุณครูและนักเรียนโรงเรียนชุมชนบ้านใต้ อำเภอเกาะสมุย
– สมาคมท่องเที่ยวโดยชุมชนอำเภอเกาะสมุย
– เครือข่ายผู้ประกอบการโรงแรม อำเภอเกาะสมุย
– กลุ่มอินฟูสมุย
– นักท่องเที่ยวจากหลากหลายประเทศ
3.ผลจากการมีส่วนร่วม
ผลจากการมีส่วนร่วมทุกภาคส่วนทำให้ชาวประมง ธนาคารปูม้าบ้านใต้ และธนาคารปูม้าชุมชนบ้านหัวถนน อำเภอเกาะสมุย เห็นถึงผลสัมฤทธิ์ เห็นเป็นรูปธรรม จำนวนปูม้ามีเพิ่มขึ้นจริง มีการจับปูได้มากขึ้น รายได้ของประชาชนเพิ่มขึ้นจริง การดำเนินโครงการธนาคารปูม้าในพื้นที่เกาะสมุยถือว่าแตกต่างจากโครงการอื่น ๆ เนื่องจากสมุยเป็นแหล่งท่องเที่ยวสำคัญ ทำให้โครงการนี้ไม่เพียงแต่ช่วยฟื้นฟูทรัพยากรทางทะเล แต่ยังสามารถเชื่อมโยงกับมิติของการท่องเที่ยวได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะการสนับสนุนการศึกษาและวิจัยร่วมกับมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ที่ช่วยเสริมสร้างข้อมูลในการส่งออกปูม้าอย่างยั่งยืน อีกทั้งยังมีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมเศรษฐกิจและการจัดการทรัพยากรในพื้นที่อย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งได้รับโอกาสเผยแพร่ข้อมูลผลจากความสำเร็จในการเรียนรู้ ตามอัตลักษณ์ชุมชนจากสมาคมท่องเที่ยวโดยชุมชนอำเภอเกาะสมุยและหน่วยงานในพื้นที่อำเภอเกาะสมุยให้แก่นักท่องเที่ยวจากหลากหลายประเทศ
4.การนำผลจากการมีส่วนร่วมไปปรับปรุงการพัฒนาการดำเนินงาน
จากความร่วมมือที่มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ดำเนินโครงการการต่อยอดกิจกรรมธนาคารปูม้าเพื่อบริหารจัดการทรัพยากรชายฝั่งและยกระดับรายได้ให้กับชาวประมงในพื้นที่จังหวัดนครศรีธรรมราชและจังหวัดสุราษฎร์ธานีอย่างต่อเนื่อง และนำผลจากการมีส่วนร่วมไปปรับปรุงพัฒนาการดำเนินงานร่วมกับภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้องในพื้นที่ ทำให้ได้รับทุนสนับสนุนการพัฒนาท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนและส่งเสริมการท่องเที่ยวคาร์บอนต่ำ “LOW CARBON JOURNEY SAMUI” จำนวน 3 พื้นที่ คือ 1. Blue crab bank 2. Honey Rose Herb Garden และ 3. Samui caravans, Suan Nai Daeng นำร่องการท่องเที่ยวชุมชนสู่สังคมคาร์บอนต่ำ ที่มุ่งเน้นการต่อยอดใช้ธนาคารปูม้าเป็นเครื่องมือสำหรับบริหารจัดการทรัพยากรทะเลและชายฝั่ง การสร้างความร่วมมือของเครือข่ายภาคส่วนที่เกี่ยวข้องในการร่วมพลังขับเคลื่อนให้เกิดความยั่งยืนที่เป็นรูปธรรม ภายใต้โครงการธนาคารปูม้าเครื่องมือการบริหารจัดการทรัพยากรชายฝั่งแบบองค์รวมเพื่อการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน ซึ่งได้รับงบประมาณทุนอุดหนุนการวิจัยและนวัตกรรมประจำปี 2567 จากสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) และได้รับโอกาสเผยแพร่ข้อมูลผลจากความสำเร็จในการเรียนรู้ ตามอัตลักษณ์ชุมชนจากสมาคมท่องเที่ยวโดยชุมชนอำเภอเกาะสมุยและหน่วยงานในพื้นที่อำเภอเกาะสมุยให้แก่นักท่องเที่ยวจากหลากหลายประเทศอย่างต่อเนื่อง
ข้อมูลเพิ่มเติม
https://www.nrct.go.th/news/detail/4347
https://intranet.wu.ac.th/th/detail/25249
https://cas.wu.ac.th/archives/32586
https://cas.wu.ac.th/archives/32451