ศูนย์บริการวิชาการ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ ขอแสดงความยินดีกับคณะนักวิจัยโครงการธนาคารปูม้า ม.วลัยลักษณ์ ที่ได้รับรางวัล NRCT Award 2025 ผลงานวิจัยและนวัตกรรมเพื่อการใช้ประโยชน์ “ธนาคารปูม้า: เครื่องมือบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง และสร้างสรรค์เศรษฐกิจสีน้ำเงินชุมชนประมงพื้นบ้าน” ในงาน NRCT Forum 2025 เนื่องในโอกาสวันคล้ายวันสถาปนา วช.ครบรอบ 66 ปี มอบโดยสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) โดยมี ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. อมรศักดิ์ สวัสดี ผู้อำนวยการศูนย์บริการวิชาการ ในฐานะหัวหน้าโครงการวิจัยฯ เข้ารับมอบโล่และประกาศนียบัตร จาก ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม ในงาน NRCT Forum 2025 เนื่องในโอกาสวันคล้ายวันสถาปนา วช.ครบรอบ 66 ปี เมื่อวันที่ 26 พฤศจิกายน 2568 ณ ห้องประชุมจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ อาคาร วช.1 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ
เนื่องด้วยมีการนำปูม้ามาใช้ประโยชน์ปริมาณมากและขาดแผนการอนุรักษ์ฟื้นฟูที่มีประสิทธิภาพส่งผลโดยตรงต่อสภาพเศรษฐกิจในระดับครัวเรือนของชาวประมงเนื่องจากรายได้ที่น้อยลง และยังส่งผลในระดับมหภาคของประเทศในการส่งออกปูม้า ทั้งปริมาณวัตถุดิบเพื่อการส่งออกที่มีปริมาณน้อยไม่เพียงพอ และข้อคำถามจากต่างประเทศถึงการทำการประมงอย่างรับผิดชอบของประเทศไทย คณะวิจัยได้บูรณาการความร่วมร่วมมือแบบสหสาขาวิชาการ จากคณาจารย์ที่มีที่มีความเชี่ยวชาญแต่ละด้านที่เกี่ยวข้องกับการฟื้นฟูปูม้า รวมทั้งบูรณาการความร่วมมือในพื้นที่ทั้งภาครัฐเอกชน และ NGO โดยร่วมกับวางกรอบกระบวนการทำงานเพื่อฟื้นฟูทรัพยากรปู่บ้า และยกระดับเศรษฐกิจของชุมชนประมงชายฝั่ง และสร้างสรรค์เศรษฐกิจสีน้ำเงินในพื้นที่ โดยใช้ธนาคารปูม้าเป็นเครื่องมือสำคัญในการขับเคลื่อน โดยจัดทำกรอบการทำงานที่ครอบคลุมคลุมกระบวนการตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ ซึ่งผลงานนี้สามารถตอบโจทย์การแก้ปัญหาประเทศและยกระดับความเป็นอยู่รายได้ของชุมชนประมง สร้างผลกระทบที่แท้จริงทั้งด้านเศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม และสังคม
โครงการธนาคารปูม้า ได้สร้างการมีส่วนร่วมของชุนชน หน่วยงานภาครัฐ เอกชนที่เกี่ยวของ รวมทั้ง NGO ในการจัดตั้งธนาคารปูม้า จำนวน 62 แห่ง ครอบคลุมพื้นที่ชายฝั่งจังหวัดสุราษฎร์ธานี และจังหวัดนครศรีธรรมราช รวมทั้งการจัดทำการท่องเที่ยวอัตลักษณ์ประมงคาร์บอนต่ำ การส่งเสริมการตลาดสินค้าประมงพื้นบ้าน เป็นต้น ส่งเสริมสร้างการรับรู้ถ่ายทอดองค์ความรู้แก่ชุมชน แนะนำนวัตกรรมธนาคารปูม้าบนพื้นฐานที่ชาวประมงปฏิบัติได้จริง และสร้างกระบวนการให้มีการนำแม่ปูม้าไข่นอกกระดองเข้าสู่ธนาคาร โดยมีจำนวนแม่ปูม้าเฉลี่ยต่อปี ไม่น้อยกว่า 60,000 ตัว และมีการปล่อยลูกปูม้าไม่น้อยกว่า 3.8 พันล้านตัวสู่ทะเลไทยทั้งที่รอดชีวิตมาเป็นปูม้าตัวเต็มวัยให้ชาวประมงจับปูม้าได้เพิ่มมากขึ้นจาก 5 กิโลกรัม/ลำ/วัน เพิ่มเป็น 10-15 กิโลกรัม/ลำ/วัน ทำให้ชาวประมงในหลายพื้นที่สนใจทำธนาคารปูม้าเพิ่มขึ้น รวมทั้งยังมีการขยายผลสู่การดูแลสัตว์น้ำเศรษฐกิจชนิดอื่น ๆ อีกด้วย
