เมื่อวันที่ 19 กันยายน 2569 ที่ผ่านมา องค์การบริหารส่วนจังหวัดนครศรีธรรมราช นำโดย นางสาววารินทร์ ชินวงศ์ นายก อบจ. นครศรีธรรมราช ได้จัดกิจกรรม “หนึ่งชุมชน หนึ่งสถานศึกษา หนึ่งนวัตกรรมการจัดการขยะ” ภายใต้แนวคิด “เปลี่ยนขยะให้เป็นดีไซน์ สร้างมูลค่าด้วยความคิดสร้างสรรค์” ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโครงการ นครศรีธรรมราชร่วมใจบริหารจัดการขยะอย่างยั่งยืน (ปลุกพลัง เปลี่ยนนคร) ประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2569 การจัดงานในครั้งนี้เป็นการเปิดพื้นที่ให้เด็ก เยาวชน สถานศึกษา ชุมชน และประชาชนทั่วไป ได้ร่วมแสดงพลังความคิดสร้างสรรค์ นำเสนอแนวทางการลดและจัดการขยะผ่านนวัตกรรมเพื่อให้เกิดประโยชน์และสร้างมูลค่าเพิ่มอย่างยั่งยืน โดยภายในงานมีการประกวดผลงานด้านการจัดการขยะหลากหลายรูปแบบ ซึ่งผลการประกวดในระดับจังหวัด ปรากฏว่า มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ โดย อาจารย์ภูสิต ห่อเพชร อาจารย์ประจำหลักสูตรวิทยาศาสตร์ทางทะเล สำนักวิชาวิทยาศาสตร์ และอาจารย์ที่ปรึกษาชมรมพิทักษ์ทะเล ได้นำทีมนักศึกษาบูรณาการความรู้ร่วมกับภาคีเครือข่ายชุมชน ส่งผลงานนวัตกรรมแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมจนผ่านการคัดเลือกเป็น 1 ใน 10 ทีมสุดท้าย
สำหรับผลงานนวัตกรรมชุมชนของ ม.วลัยลักษณ์ ที่ผ่านเข้ารอบสุดท้ายทั้ง 2 ทีม ประกอบด้วย
ทีมทุ่นรัก(ษ์) ปากนคร : นวัตกรรมชุมชนเพื่อจัดการขยะก่อนลงสู่ทะเล
โครงการนี้เป็นการต่อยอดนวัตกรรมทุ่นดักขยะในลำน้ำเพื่อหยุดยั้งขยะตั้งแต่ต้นทาง (Managing waste from upstream before it reaches the ocean) เกิดจากความร่วมมือระหว่าง อาจารย์ภูสิต ห่อเพชร ร่วมกับคณะนักศึกษาชั้นปีที่ 2 หลักสูตรการตลาดดิจิทัลและการสร้างแบรนด์ สำนักวิชาการจัดการ (นางสาวเศรษฐศิริ ขุนบุญจันทร์, นางสาววนัชพร ไวยวรรณจิตร, นางสาวพรรษนันท์ สุขสุม, นางสาวอาฟิญ่า บูละ และนางสาววีรวรรณ อดัม จากสาขาชีวเมด/เคมี) และนายสุนทร บรรจุสุวรรณ หัวหน้ากลุ่มการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งปากนคร (อดีตผู้ใหญ่บ้าน หมู่ที่ 6 ตำบลปากนคร) โดยมี พญ.เจริญตา อัศวผดุงสิทธิ์ โรงพยาบาลมหาราชนครศรีธรรมราช ร่วมเป็นที่ปรึกษา
ทั้งนี้ ทีมนักศึกษาที่เข้าร่วมโครงการเป็นส่วนหนึ่งของทีม Nai Thung Next ซึ่งดำเนินงานภายใต้ โครงการออมสินยุวพัฒน์รักษ์ถิ่น โดยมี อาจารย์ ดร.กนกกาญจน์ เกตุแก้ว อาจารย์ประจำ สำนักวิชาการจัดการ สาขาวิชาการตลาดดิจิทัล เป็นอาจารย์ที่ปรึกษาหลักของโครงการ และขอขอบคุณ ธนาคารออมสิน สำหรับการสนับสนุนงบประมาณ การให้คำปรึกษา และการส่งเสริมการพัฒนาศักยภาพชุมชนอย่างยั่งยืน
จุดเด่นและนวัตกรรม มีดังนี้
1.ทุ่นดักขยะต้นทุนต่ำ ชุมชนดูแลเองได้ ผลิตจากวัสดุที่ทนทานต่อกระแสน้ำ ชุมชนสามารถติดตั้ง ซ่อมแซม และจัดเก็บขยะได้เอง
2.ประสิทธิภาพสูง จากการทดสอบนำร่องในพื้นที่ สามารถดักจับขยะได้ถึง 1,100 ชิ้น ซึ่งช่วยลดปริมาณขยะที่จะไหลลงสู่ทะเล และนำกลับมาเข้าสู่กระบวนการรีไซเคิล (Recycle) ได้สูงถึง 85%
3.การแปรรูปขยะสร้างมูลค่า (BCG Model) ขยะพลาสติกที่เก็บได้จะถูกนำไปแปรรูปเป็นเชื้อเพลิงขยะ (RDF) ส่งต่อให้ภาคอุตสาหกรรม ส่วนขยะอินทรีย์และชีวมวลจะนำไปเผาแบบจำกัดอากาศเพื่อผลิต ไบโอชา (Biochar) สำหรับปรับปรุงดินทางการเกษตร
4.ความร่วมมือระดับนานาชาติและภาคอุตสาหกรรม โครงการได้รับความร่วมมือและการสนับสนุนข้อมูลจากองค์กรระดับนานาชาติ เช่น WWF Australia, UNESCAP, Japan Space Systems รวมถึงหน่วยงานภาครัฐและเอกชน ได้แก่ อบจ.นครศรีธรรมราช, อบต.นาไม้ไผ่ อ.ทุ่งสง, กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น และบริษัท SC
ทีมปุ๋ยน้ำหมักปลาทะเล: เปลี่ยนของเหลือจากทะเล สู่คุณค่าของชุมชน
โครงการยกระดับเศรษฐกิจฐานรากและลดขยะชีวภาพจากการประมง โดยมี อาจารย์ภูสิต ห่อเพชร และ อาจารย์สุธาทิพย์ โมราลาย เป็นที่ปรึกษาร่วม ทำงานร่วมกับนักศึกษา ม.วลัยลักษณ์ (นางสาวตติยาภรณ์ เพชรรัตน์ สำนักวิชาการจัดการ และ นายทนุธรรม ประทุมทอง สำนักวิชาการบัญชีและการเงิน) และ กลุ่ม อสม. จิตอาสาบ้านในถุ้ง อำเภอท่าศาลา นำโดย นางเมตตา ศิริสุข และ นางวรรณา สมัน โดยการนำเศษปลาและขยะชีวมวลจากการทำประมงมาหมักเป็นปุ๋ยน้ำชีวภาพคุณภาพสูง ช่วยลดกลิ่น ลดขยะ และสร้างรายได้เสริมให้แก่คนในชุมชนอย่างยั่งยืน
ความสำเร็จและการได้รับคัดเลือกเข้ารอบสุดท้ายในครั้งนี้ สะท้อนถึงพลังความร่วมมือระหว่าง มหาวิทยาลัย ชุมชน องค์การบริหารส่วนตำบลนาไม้ไผ่ ธนาคารออมสิน และภาคีเครือข่าย ที่ร่วมกันเปลี่ยนขยะ ให้กลายเป็นดีไซน์และมูลค่า และสร้างลมหายใจใหม่ให้แก่สิ่งแวดล้อมและทรัพยากรทางทะเลของจังหวัดนครศรีธรรมราชอย่างเป็นรูปธรรม “เพราะสำหรับเรา พลาสติกหนึ่งชิ้นอาจเป็นแค่ขยะ… แต่สำหรับสัตว์ทะเล มันอาจหมายถึงชีวิตหนึ่งชีวิต”
ข่าวโดย พุทธพร ชุมแก้ว ธราพรสกุลวงศ์ ศูนย์บริการวิชาการ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ https://cas.wu.ac.th/
